Dobrze zaplanowana termomodernizacja to nie tylko wyższa dotacja, ale przede wszystkim niższe rachunki za ogrzewanie i większy komfort życia.
W dobie ukrytych procesów inflacyjnych w Polsce i topniejących portfeli Polaków, a także rosnących rachunków za prąd i ogrzewanie często jedynym wyjściem dla właścicieli domów staje się gruntowna, lecz także dość kosztowna termomodernizacja.
Ogromnym motywatorem finansowym dla mieszkańców naszego kraju jest program „Czyste Powietrze” prowadzony centralnie pod patronatem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz regionalnie – Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Od początku trwania programu „Czyste Powietrze” wypłacono beneficjentom około 18,5 mld zł. NFOŚiGW szacuje, że w całym 2026 roku wszystkie wydatki i wsparcie w ramach programów priorytetowych (w tym „Czyste Powietrze”) osiągną pułap około 4 mld zł.
Przeciętnego „Kowalskiego” interesuje jednak, ile z tej puli może bezpośrednio uzyskać dla siebie. O ile w poprzednich edycjach programu „Czyste Powietrze” było to dość łatwe do oszacowania (głównym wyznacznikiem był próg dochodowy beneficjenta –podstawowy, podwyższony lub najwyższy i rodzaj wydatku inwestycyjnego np. wymiana okien/drzwi/ocieplenie przegród zew.), to w najnowszej edycji programu trwającej od marca 2025 nie jest to już takie proste.
Obecnie wielkość dotacji i to jakie prace kwalifikują się do dofinansowania zależą dodatkowo od bieżącego zapotrzebowania cieplnego budynku, a dokładniej od aktualnej wielkości wskaźnika Energii Użytkowej EU na potrzeby ogrzewania i wentylacji. Dokładne stawki dofinansowania są dostępne na rządowej stronie dedykowanej programowi „Czyste Powietrze”1.
Maksymalna kwota jaką można uzyskać w ramach dofinansowania w przeliczeniu na jedną nieruchomość to 170 100 zł. Przy czym należy pamiętać, że jeden właściciel może uzyskać dofinansowanie na kilka domów/lokali mieszkalnych. Warunkiem jest, aby każdy z budynków lub lokali stanowił odrębną nieruchomość, posiadał osobną księgę wieczystą i był użytkowany całorocznie. Na każdy dom należy złożyć oddzielny wniosek.
Dodatkowym finansowym benefitem, od 1 stycznia 2019 r., jest możliwość zwrotu nawet 53 000 zł w ramach ulgi termomodernizacyjnej rozliczanej w rocznym zeznaniu podatkowym. W ramach ulgi można rozliczyć wydatki poniesione w ciągu 3 lat od końca roku, w którym zakończono inwestycję termomodernizacyjną.
Głównym i podstawowym celem każdego właściciela domu jednorodzinnego, chcącego skorzystać z dofinansowania w ramach programu „Czyste Powietrze” jest to, aby uzyskać jak największe dofinansowanie oraz wykonać jak największy zakres prac w ramach termomodernizacji. Innymi słowy chodzi o to, aby wskaźnik zwrotu z inwestycji ROI był jak najwyższy, ponieważ im bardziej docieplony i zmodernizowany dom ( najlepiej przy najniższym możliwym koszcie prac) tym finalnie niższe rachunki za ogrzewanie. Jak to zrobić? Odpowie na to dalsza część artykułu.
Na początek jednak przyjrzyjmy się temu, co wchodzi w zakres prac kompleksowej termomodernizacji dofinansowanej z programu „Czyste Powietrze”:
A co na pewno NIE wchodzi w zakres dofinansowania kompleksowej termomodernizacji?
Kompleksowa termomodernizacja nie polega na wykonaniu jednego remontu, lecz na przeprowadzeniu szeregu działań wzajemnie się uzupełniających. Ich wspólnym celem jest ograniczenie zapotrzebowania budynku na energię, poprawa komfortu cieplnego oraz zmniejszenie kosztów eksploatacyjnych.
Głównym problemem inwestora-właściciela nieruchomości są jego własne ograniczenia finansowe, czyli zasobność portfela oraz górne limity dotacji narzucone przez NFOŚiGW w odniesieniu do poszczególnych prac termomodernizacyjnych. Często nie można wykonać wszystkich pożądanych prac ze względu na ograniczony budżet. Trzeba więc wybrać te prace, które przyniosą najlepszy efekt.
I tu pojawia się pytanie – skąd inwestor ma wiedzieć, czy bardziej opłaci mu się wymiana stolarki okiennej, czy ocieplenie dachu? Odpowiedź znajduje się poniżej.
Inwestorzy często popełniają klasyczny błąd –nazwijmy go – BŁĄD NR 1 –i podejmują decyzje tylko na podstawie najtańszej opcji termomodernizacyjnej.
Wybór najbardziej optymalnego zestawu robót termomodernizacyjnych powinien być oparty o rzetelny Audyt Energetyczny. Jest to dokument, który dokładnie wskazuje na miejsca największej ucieczki energii cieplnej z domu oraz na opłacalność potencjalnych ulepszeń. Audyt Energetyczny jest obowiązkowym dokumentem dla inwestora ubiegającego się o dofinansowanie, jednak jest również bardzo często nie docenianym dokumentem przez właścicieli domów.
Audyt Energetyczny przygotowywany jest na podstawie dokładnych pomiarów domu i dokumentacji projektowej. Audytor analizuje przegrody zewnętrzne, system wentylacji, ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej dla każdego budynku indywidualnie.
Zatem dzięki Audytowi Energetycznemu inwestor dokładnie wie, jakie elementy systemu grzewczego, wentylacyjnego, C.W.U. czy też przegród budowlanych wymagają najpilniejszej modernizacji. Następnie audytor dobiera materiały ocieplenia/modernizacji o właściwych parametrach. Dopiero mając optymalny zestaw robót właściciel domu może podjąć rzetelną decyzję odnośnie prac termomodernizacyjnych.
Kolejną ważną kwestią jest kolejność wykonywania prac w budynku. Ważne jest, aby tak zaplanować prace termomodernizacyjne, aby nowe źródło ciepła – np. nowy kocioł lub pompa ciepła odpowiadały zapotrzebowaniu na ciepło dla domu. To natomiast jest mocno uzależnione min. od ocieplenia przegród zewnętrznych oraz szczelności m.in. stolarki drzwiowej i okiennej.
W praktyce wiele osób nadal rozpoczyna modernizację od wymiany źródła ciepła, pomijając analizę strat energii. To jeden z najczęściej popełnianych błędów, który może prowadzić do niepotrzebnych kosztów i niższych oszczędności w przyszłości.
Z tego względu modernizacja powinna rozpocząć się od ograniczenia strat ciepła lub jego dokładnego zaplanowania, a dopiero później od wymiany urządzeń grzewczych.
Jeżeli najpierw zostanie zamontowana pompa ciepła lub nowe źródło ogrzewania, a dopiero później (np. po kilku latach) wykonane ocieplenie budynku, istnieje ryzyko, że urządzenie będzie przewymiarowane. Oznacza to wyższy koszt zakupu oraz mniej ekonomiczną pracę instalacji przez kolejne lata.
Znacznie korzystniejszym rozwiązaniem jest następująca kolejność jak poniżej:
Tak zaplanowana kompleksowa termomodernizacja pozwala osiągnąć najwyższą efektywność energetyczną i maksymalnie wykorzystać potencjał dofinansowania.
Kolejny błąd– BŁĄD NR 2 – to nieznajomość zasad i warunków programu „Czyste Powietrze” jeszcze przed złożeniem wniosku o dofinansowanie.
Nieznajomość warunków programu „Czyste Powietrze” może powodować realną utratę środków finansowych przez inwestora. Chodzi tu nie tylko o wysokość dotacji, ale także przeprowadzenie robót w sposób wymagany przez program, co ogranicza ryzyko zwrotu środków. Należy pamiętać, że okres trwałości inwestycji (i możliwości kontroli przez WFOŚiGW) wynosi 5 lat od chwili zakończenia prac (data na protokole lub fakturze końcowej wykonawcy). Jeśli prace nie zostały wykonane zgodnie ze wskazaniami Audytu Energetycznego lub innymi warunkami programu to właściciel domu może zostać zobowiązany do częściowego lub całkowitego zwrotu środków dotacji.
Najważniejsze kwestie do przeanalizowania dla właściciela domu w odniesieniu do warunków programu to:
Wszystkie najważniejsze informacje są dostępne na rządowej stronie internetowej programu „Czyste Powietrze”. W ośrodkach gminnych funkcjonują również dedykowane punkty informacyjne, w których można uzyskać pożądaną wiedzę.
Wiele informacji jest w stanie przekazać również sam audytor energetyczny lub doradca handlowy z firmy wykonawczej.
I ostatni, najczęstszy błąd to BŁĄD NR 3 – wybór niewłaściwego audytora oraz firmy wykonawczej.
Wybór doświadczonego audytora energetycznego, posiadającego odpowiednią wiedzę jest kluczowy dla bezpieczeństwa całego przedsięwzięcia termomodernizacyjnego. Właściwie wykonany audyt energetyczny, dokument podsumowujący audyt energetyczny (DPAE) i świadectwo charakterystyki energetycznej (ŚCHE) są podstawą wypłaty dofinansowania. Jeśli dokumentacja zostanie przygotowana nierzetelnie może to wpłynąć np. na opóźnienia w wypłacie środków lub konieczność dodatkowych wyjaśnień składanych w Funduszu.
Wybierając audytora energetycznego warto kierować się jego wiedzą, doświadczeniem, terminowością i komunikatywnością.
Więcej informacji na temat możliwości wykonania rzetelnego, profesjonalnego audytu energetycznego znajduje się TUTAJ.
Równie ważny jest także wybór właściwej firmy wykonawczej do przeprowadzenia prac termomodernizacyjnych. Warto przeanalizować lokalny rynek i znaleźć firmę długo działającą na rynku, mającą pozytywne opinie klientów oraz oczywiście przystępne ceny. Dobrze jest zweryfikować firmę pod kątem terminów realizacji, doświadczenia w wykonaniu poszczególnych prac oraz doświadczenia w wykonawstwie robót finansowanych z programu „Czyste Powietrze”.
Przed rozpoczęciem inwestycji warto zweryfikować, czy wszystkie najważniejsze elementy zostały odpowiednio zaplanowane. Poniżej znajduje się gotowa lista kontrolna dla inwestora zawierająca kroki, które należy po kolei wykonać podejmując decyzję o kompleksowej termomodernizacji. Ułatwi to właścicielowi domu sprawne zaplanowanie i wykonanie prac termomodernizacyjnych oraz uzyskanie dotacji.
Poniżej przykładowa lista kontrolna inwestora:
Przygotowanie inwestora według powyższej listy kontrolnej znacząco ograniczy ryzyko opóźnień oraz ułatwi sprawne przeprowadzenie całego procesu inwestycji termomodernizacyjnej. Przede wszystkim jednak pozwoli uniknąć najczęstszych błędów oraz stresu po zakończonej już inwestycji.
Dzięki temu właściciel domu i jego najbliżsi będą mogli przez kolejne lata cieszyć się ciepłym, energooszczędnym domem ze świadomością, że mają realny wpływ na środowisko i zrównoważony rozwój oraz przyczyniają się do poprawy ekologii.
Bibliografia i materiały źródłowe
